Het nieu­we jaar komt er weer aan en veel men­sen den­ken dan na over wat ze het komen­de jaar anders gaan doen. Vaak mondt dit uit in voor­ne­mens om bepaal­de din­gen niet meer te doen of te ver­min­de­ren, bij­voor­beeld af te val­len, min­der te drin­ken, niet meer zo vaak boos wor­den, etc.

Vol goe­de moed gaan ze aan de gang, komen er snel ach­ter dat het voor­ne­men alleen niet genoeg is om din­gen te ver­an­de­ren en ver­val­len weer in het oude gedrag. Hoe komt dat? Blijk­baar zit­ten de din­gen zo in elkaar dat ondanks die goe­de voor­ne­mens we tel­kens in het­zelf­de schuit­je terecht komen. Hoe kijkt het Boed­dhis­me hier tegen aan?

Het Boed­dhis­me kijkt pri­mair naar de men­ta­le kant en doet diep­gaand onder­zoek naar hoe het ach­ter de scher­men werkt. In dat licht maakt het Boed­dhis­me mes­scherp onder­scheid tus­sen heil­za­me en niet heil­za­me bewust­zijns­toe­stan­den. Heil­za­me bewust­zijns­toe­stan­den geven men­ta­le ruim­te en zor­gen ervoor dat je je blij en geluk­kig voelt. Voor­beel­den daar­van zijn liefde-vriendelijkheid, blij kun­nen zijn voor iemand anders, com­pas­sie, gelijk­moe­dig­heid en ver­trou­wen. Alle niet heil­za­me bewust­zijns­toe­stan­den zijn onrust, pie­ke­ren, hoog­moed, roe­ke­loos­heid, gewe­ten­loos­heid, boos­heid, begeer­te, twij­fel, zwaar­te, iner­tie, gie­rig­heid, jaloers­heid, onjuis­te ziens­wij­zen en onwe­tend­heid. Alle men­ta­le ellen­de is op hier­op terug te voe­ren. Onheil­za­me bewust­zijns­toe­stan­den ver­klei­nen je men­ta­le ruim­te. Als je met je bewust­zijn vaak in het genoem­de rij­tje zit dan is één ding zeker: je voelt je niet geluk­kig. Wat ook zeker is, is dat je wil alleen niet genoeg is om de aan­we­zig­heid ervan in je bewust­zijn te ver­min­de­ren. Als dat zo zou zijn zou­den we alle­maal stra­lend geluk­kig rond­lo­pen. Blijk­baar zit de bron ervan diep ver­scho­len. Wat kun  je dan wel doen?

Wat je altijd tot je beschik­king hebt is je inten­tie om iets in gang te zet­ten. Die inten­tie kun je rich­ten tel­kens opnieuw. Als dat maar vaak genoeg her­haald wordt, dan wordt het een gewoon­te en beklijft het. Inten­ties zijn onge­loof­lijk belang­rijk. Inten­ties zor­gen ervoor dat je gedach­ten naar din­gen toe­gaan die ermee in lijn zijn. Ze zijn uit­ein­de­lijk ver­ant­woor­de­lijk voor hoe je in het leven staat en bepa­len je over­tui­gin­gen. Ze zor­gen voor acties en acties zor­gen voor resul­ta­ten. Er zijn ech­ter vele gega­dig­den voor de ‘intentie-energie’. Daar­om is het ook zo belang­rijk te pro­be­ren bewust hier­mee om te gaan.

De erg voor de hand lig­gen­de vraag is dan: wel­ke inten­ties zijn het waard om te koes­te­ren en van wel­ke moet ik weg blij­ven? De laat­ste cate­go­rie mag je zelf invul­len. Het ant­woord op de eer­ste cate­go­rie heeft de Boed­dha uit­ge­breid uit de doe­ken gedaan. Heil­za­me men­ta­le kwa­li­tei­ten ont­wik­ke­len is waar het in het leven uit­ein­de­lijk om draait. Ik had er al een paar aan­ge­stipt. Een goed voor­beeld is liefde-vriendelijkheid. In het Pali wordt dat met­ta genoemd. Je kunt je bewust rich­ten op met­ta, om het zo te ont­wik­ke­len. Iede­re keer als je bewust denkt aan het geven van met­ta, zich er actief mee bezig houdt ver­sterkt in jezelf de inten­tie om dat de vol­gen­de keer opnieuw te doen. De kracht waar­mee je dat tot uit­druk­king brengt wordt met het ver­strij­ken van de tijd steeds gro­ter. Als dat ver­mo­gen tot gro­te hoog­te wordt ont­wik­keld, dan wordt het zelfs een gene­zen­de kracht.

Nu is er nog een mooi­er object dan vrien­de­lijk­heid en dat is je inten­tie en aan­dacht rich­ten op de kwa­li­tei­ten van de Boed­dha. Er zijn er 9. Zoek ze maar eens op. Ik licht er hier nu een­tje uit en dat is de kwa­li­teit die invloed heeft op je manier van spre­ken. De Boed­dha had het ver­mo­gen tot ultie­me hoog­te ont­wik­keld om alleen te spre­ken als van te voren vast­stond of dat­ge­ne wat hij van plan was te zeg­gen zou aan­slui­ten bij zijn toe­hoor­ders. Ook het moment waar­op is van belang. Niet het juis­te Moment? Dan zweeg hij. En altijd als hij sprak was het aan­ge­naam om naar te luis­te­ren.

Deze en alle ande­re kwa­li­tei­ten komen tot was­dom als je je inten­tie richt op de kwa­li­tei­ten van de Boed­dha, als je je ermee ver­bindt en ze zo in jezelf ont­wik­kelt. Hoe dat te beoe­fe­nen? Je hoeft alleen maar te luis­te­ren naar de klank die al deze  kwa­li­tei­ten in zich draagt: ‘Bud­dho’. Luis­te­ren naar deze klank werkt ook met inten­tie. De inten­tie om je te wil­len ver­bin­den met de kwa­li­tei­ten van de Boed­dha die je in essen­tie al diep van bin­nen in je draagt. Deze inten­tie ver­taalt zich in het gaan zit­ten en het ook daad­wer­ke­lijk beoe­fe­nen van de medi­ta­tie. Elke keer opnieuw, elke dag van de week. Op deze manier wordt ook dit een gewoon­te en ont­wik­kel je lang­zaam maar zeker con­cen­tra­tie. Omdat de kwa­li­tei­ten zo divers zijn en zo diep­gaand, is het nood­ge­dwon­gen een lang­zaam slijp­pro­ces.

Met de op deze manier gelei­de­lijk ont­wik­kel­de con­cen­tra­tie kun je steeds beter gaan kij­ken hoe je eigen mind werkt. Waar de aan­dacht naar toe gaat en dan bij­stel­len daar waar nodig. Dat bij­stel­len wordt gemak­ke­lij­ker omdat er steeds meer momen­ten zijn waar­in het stil is in je hoofd en je van­uit daar ziet waar je mind naar toe gaat. Je stelt dan vast of het object van je aan­dacht heil­zaam is of niet en weet dan of je iets moet bij­stel­len. Dat is een van de resul­ta­ten van deze con­cen­tra­tie. Niet meer die monkey-mind die van hot naar her springt, maar een mind die in staat is lan­ge­re tijd bij een object te blij­ven. Het bete­kent niets min­der dan vol­le­dig in het hier en nu kun­nen blij­ven.

Als je zoekt naar een goed voor­ne­men voor het komen­de jaar: er is geen beter object te vin­den dan je te ver­bin­den met de kwa­li­tei­ten van de Boed­dha. Je hoeft het niet van mij aan te nemen, maar onder­zoek het voor jezelf!

Schrijf je in voor nieuws en updates!

Contact


Neem contact op voor meer informatie over de meditatie of voor het maken van een afspraak (het kost geen geld, wel eigen inspanning).

Is de stap naar meditatie nog te groot? Kom dan bijvoorbeeld langs voor een gesprek over zingeving. Wat zijn voor jou de belangrijke dingen in het leven? Waar staat spanning op de boog?