Je bent gaan medi­te­ren, wat de reden ook is. Mis­schien is het een manier om wat meer tot rust te komen, om stress los te laten, of om erva­ren leed dra­ge­lij­ker te maken. Mis­schien wordt de medi­ta­tie gedre­ven door het gevoel dat er meer is waar wij toe­gang toe kun­nen krij­gen, of maakt het onder­deel uit van een onder­zoek naar de wer­ke­lijk­heid.

Het zou zomaar kun­nen dat je de medi­ta­tie op gege­ven moment wilt aan­vul­len met wat boe­ken­wijs­heid. Hoe­wel abso­luut niet nood­za­ke­lijk kan een boek van tijd tot tijd moti­ve­rend en inspi­re­rend wer­ken en hel­pen om erva­rin­gen te plaat­sen en te rela­ti­ve­ren.

Je hebt dus beslo­ten eens een boek erbij te pak­ken. Maar waar te begin­nen?

Het juis­te boek kie­zen op het juis­te moment is zo mak­ke­lijk nog niet. Heel veel ver­schil­len­de auteurs heb­ben heel veel woor­den gewijd aan de Boed­dha en zijn leer.

Er zijn boe­ken die mis­schien mak­ke­lij­ker als eer­ste gele­zen kun­nen wor­den en boe­ken voor men­sen die graag nog die­per wil­len gaan, boe­ken over het The­ra­va­da, over Zen, over het Tibe­t­aans Boed­dhis­me, boe­ken die ver­ta­lin­gen van oude geschrif­ten bevat­ten en boe­ken met voor­al erva­rin­gen, de mening of inter­pre­ta­tie van de auteur.

En bij alle boe­ken reist altijd de vraag of de auteur echt uit eigen erva­ring weet waar over wordt gespro­ken en of de inhoud wel echt (met eni­ge mate) te ver­trou­wen is.

Je zou je natuur­lijk kun­nen afvra­gen of het niet gewoon goed is te begin­nen bij de Pali Canon (de oude geschrif­ten waar­in de direc­te les­sen van de Boed­dha staan). Het ant­woord is ja en nee.

Ahba heeft wel eens aan­ge­ge­ven dat je bij het lezen van de Pali Canon ten min­ste zeker weet dat de inhoud goed is, dat kun je van veel ande­re wer­ken niet met zeker­heid zeg­gen. Maar Ahba geeft ook waar­schu­win­gen voor zowel het ver­der dui­ken in de sut­ta als de Abhi­d­ham­ma.

De sut­ta (lerin­gen van de Boed­dha) zijn name­lijk con­text afhan­ke­lijk, dat wil zeg­gen, de Boed­dha was mees­ter in het aan­pas­sen van zijn bood­schap aan het publiek zodat het maxi­ma­le effect kon wor­den bereikt. Dat bete­kent ook dat de wijs­he­den in de sut­ta afhan­ke­lijk van de con­text zijn.

Zon­der ken­nis van de con­text en de daar­mee gepaard gaan­de nuan­ces kan men tot ver­keer­de inzich­ten of inter­pre­ta­ties komen.

Ahba geeft aan dat het is als­of je een vis pro­beert te van­gen in een hele troe­be­le vij­ver. De vis kan jou niet zien, maar jij de vis ook niet. Je kunt niet meer doen dan met je hand luk­raak in het water heen en weer bewe­gen in de hoop eens een vis tegen te komen. Mis­schien dat je een vis te pak­ken krijgt, maar mis­schien ook niet, en wie weet hoe lang het duurt.

Natuur­lijk is het pri­ma om de sut­ta te lezen, wees alleen voor­zich­tig met het jezelf toe­ken­nen van aller­lei inzich­ten.

Als het gaat om het bestu­de­ren van de Abhd­ham­ma (de hoge­re leer) maakt Ahba tevens dui­de­lijk dat te diep in de Abhi­d­ham­ma wil­len dui­ken, dat wil zeg­gen het lezen van de zeven boe­ken van de Abdhi­d­ham­ma zelf, niet zin­vol is zon­der een daar­voor opge­lei­de Abhi­d­ham­ma leraar.

De kans dat er ver­war­ring en spe­cu­le­ren ont­staat is dan te groot.

Maar de waar­schu­wing die Ahba geeft geldt eigen­lijk ook voor de Abhi­d­ham­mat­t­ha Sangaha, de samen­vat­ting van de Abhi­d­ham­ma.

Het is als­of je een vis pro­beert te van­gen in een hele hel­de­re vij­ver. Je kunt de vis­sen goed zien, maar zij jou ook. Tel­kens als je denk dat je een vis te pak­ken kunt krij­gen is hij weg voor­dat je hand er is.

Net zo is het met die­pe­re ken­nis van de Abhi­d­ham­ma, als we den­ken het te kun­nen omvat­ten glipt het weg, als we den­ken het daad­wer­ke­lijk te begrij­pen door stu­die alleen hou­den we ons­zelf voor de gek.

Lees voor inspi­ra­tie, voor hand­vat­ten tij­dens beoe­fe­ning, voor gerust­stel­ling of con­fron­ta­tie met de eigen con­cep­ten, voor mis­schien een klein haar­scheur­tje in je idee van een ‘zelf’. Lees niet met de inten­tie om wijs­heid te ver­wer­ven, dat levert alleen maar mis­plaatste arro­gan­tie op.

Wijs­heid komt alleen door eigen erva­ring, door medi­ta­tie, elke dag weer.

Met die kant­te­ke­ning gaan we ons dan toch aan wat boe­ken wagen.

Met dit lees­ad­vies hopen wij in het moe­ras van keu­zes een (in onze erva­ring) rede­lijk vei­lig pad te tonen. Natuur­lijk is de lijst geen defi­ni­tief werk. Het is slechts een advies van iemand die al heel wat heeft gele­zen.

Dit is niet meer dan een begin, mocht je nadien nog meer advies (of per­soon­lijk advies) wil­len kun je altijd con­tact met ons opne­men.

Let op, er zit een los­se chro­no­lo­gie in de lijst. We begin­nen met wat toe­gan­ke­lij­ke­re wer­ken en bren­gen gaan­de­weg steeds meer ver­die­ping aan. Veel van de boe­ken zijn helaas slechts in het Engels beschik­baar, daar waar moge­lijk wordt de Neder­land­se ver­ta­ling genoemd. Als het boek als pdf bestaat zul­len we een link plaat­sen.

Er staan vrij­wel alleen maar The­ra­va­da boed­dhis­ti­sche boe­ken in deze lijst omdat dat de stro­ming is waar Bud­dho medi­ta­tie zijn her­komst vindt, maar ook voor beoe­fe­naars van ande­re tra­di­ties is dit wat ons betreft een mooi begin punt.

Als het gaat om boe­ken uit ande­re stro­min­gen dan kun­nen wij bij­voor­beeld voor Zen de eer­waar­de Shun­r­yu Suzu­ki (niet te ver­war­ren DT. Suzu­ki) en voor het Tibe­t­aans Boed­dhis­me de eer­waar­de Dil­go Khy­ent­se Rin­po­che van har­te aan­be­ve­len.

Veel lees­ple­zier toe­ge­wenst!

1. Happiness – Matthieu Ricard

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Wat is geluk­kig zijn? En hoe doe je dat? De titel doet moge­lijk ver­moe­den dat het om een wat zwe­ve­rig, opper­vlak­kig werk gaat. Niets is ech­ter min­der waar.

Mat­thieu Ricard, hoe­wel reeds sinds jaren mon­nik in de Tibe­t­aan­se tra­di­tie en vaak ver­ta­ler van de Dalai Lama, is van oor­sprong weten­schap­per en dat komt in dit boek dui­de­lijk naar voren.

Hij schrijft op een zeer hel­de­re en toe­gan­ke­lij­ke manier over een van de meest belang­rij­ke maar ook com­plexe onder­wer­pen.

Het zou kun­nen dat er voor de smaak som­mi­ge lezers te veel gebruik wordt gemaakt van cita­ten van ande­re weten­schap­pers en filo­so­fen, maar wat ons betreft is dit een van de bes­te boe­ken om een gevoel te krij­gen voor waar het Boed­dhis­me in essen­tie om draait.

- NL: “Geluk­kig Leven”

2. A Stil Forest Pool – Ajahn Chah

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Ajahn Chah is een van de groot­ste boed­dhis­ti­sche medi­ta­tie lera­ren van de vori­ge eeuw, een leraar waar­van wij alle wer­ken kun­nen aan­be­ve­len. Zijn manier van onder­wijs komt dicht bij de manier waar­op Ahba onder­wijst.

Met sim­pe­le, lief­de­vol­le, humor­vol­le, vaak stie­kem heel erg con­fron­te­ren­de voor­beel­den en les­sen zet hij je altijd aan het den­ken. Net als Ahba weet hij elke keer weer erop te wij­zen dat je het toch echt zelf bent, die door je eigen ver­lan­gen zelf je pro­ble­men ver­oor­zaakt.

Tege­lij­ker­tijd weet hij op basis van zijn eigen erva­ring het gevoel van vrij­heid over te bren­gen.

Wij heb­ben deze ver­za­me­ling aan les­sen hier geplaatst omdat het een erg leu­ke intro­duc­tie is tot de manier van onder­wijs van een recen­te mees­ter als tegen­han­ger tot de ande­re meer ‘the­o­re­ti­sche’ wer­ken.

- Dit spe­ci­fie­ke book is niet onli­ne beschik­baar, lees bij­voor­beeld Still­ness Flo­wing om een beter beeld van Ajahn Chah te krij­gen
NL: “Stil­le Woud­vij­ver”

3. The Word of the Buddha – Nyanatiloka Mahathera

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Nya­na­ti­lo­ka Maha­the­ra was een vroe­ge­re voor­gan­ger van Bhik­khu Bodhi op Sri-Lanka en een van eer­ste wes­ter­se mon­ni­ken uit de moder­ne tijd.

Zijn boek ‘The Word of the Bud­dha’ is pre­cies wat het beweert, een klei­ne, kun­dig geko­zen ver­za­me­ling cita­ten uit de leer­re­de­nen (sutta’s) van de Boed­dha zelf, hier en daar voor­zien van wat uit­leg.

Je kunt zo de Dham­ma in de woor­den van de Boed­dha zelf lezen, en vol­gens ons dit een geschikt moment in de lijst om daar eens mee in aan­ra­king te komen.

4. The Noble Eightfold Path – Bhikkhu Bodhi

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Bhik­khu Bodhi is een van onze favo­rie­te auteurs, en eigen­lijk kun­nen wij al zijn werk aan­be­ve­len. Het is ook een van de wei­nig auteurs waar Ahba zijn goed­keu­ring over heeft uit­ge­spro­ken. Toch zijn veel van zijn schrij­ven erg gede­tail­leerd en meer voor de wat gevor­der­de lezer.

Dit werk is in die zin een uit­zon­de­ring dat het zowel voor de begin­ner als de meest gevor­der­de beoe­fe­naar ver­die­ping moge­lijk maakt. Het geeft, zoals de titel doet ver­moe­den, een beschrij­ving van het Ede­le Acht­vou­di­ge Pad, de weg naar bevrij­ding zoals door de Boed­dha onder­we­zen.

Maar, zoals reeds gezegd, denk niet dat toe­gan­ke­lijk opper­vlak­kig bete­kent, want Bhik­khu Bodhi weet zijn diep­gaan­de ken­nis en erva­ring in dit werk te ver­we­ven.

- Lees dit boek onli­ne

5. Dependent Origination I t/m III – Ron Wijewantha

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Dit boek, of eigen­lijk deze reeks van drie boe­ken, is een van de min­der beken­de parels van de uit­ge­ve­rij BPS. In deze reeks schrijft Ron Wije­wan­t­ha over Patic­ca Samup­pa­da, afhan­ke­lijk ver­schij­nen, een van de hoek­ste­nen van de Boeddha’s leer.

Hoe­wel het ogen­schijn­lijk een the­o­re­tisch boek lijkt is het dit niet. Het boek is name­lijk van­uit het gezichts­punt van de beoe­fe­naar geschre­ven en legt de nadruk op bruik­ba­re ken­nis voor de prak­tijk.

De auteur weet zo dit zeer inge­wik­kel­de onder­werp tot een bruik­baar kader voor het dage­lijks leven te maken.

6. Satipatthana: The Direct Path to Realization – Bhikkhu Analayo

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

We had­den deze scher­pe ana­ly­se over sati­pat­t­ha­na, het fun­da­ment van bewus­te aan­dacht (mind­ful­ness), zon­der eni­ge twij­fel ook later in deze lijst kun­nen plaat­sen.

Het is name­lijk een diep­gaan­de en gede­tail­leer­de uit­een­zet­ting van een enke­le leer­re­de, de sati­pat­t­ha­na sut­ta.

Omdat de beoe­fe­ning van sati (bewus­te aan­dacht of mind­ful­ness) ech­ter van groot belang is voor de ont­wik­ke­ling van con­cen­tra­tie en inzicht en hier­over helaas nog­al veel ver­keer­de ziens­wij­zen bestaat onder beoe­fe­naars, heb­ben wij ervoor geko­zen dit boek nu al te advi­se­ren, in de hoop dat de lezer al vroeg op het pad een hel­der the­o­re­tisch begrip over mind­ful­ness kan ont­wik­ke­len en dit in de prak­tijk kan toe­pas­sen.

-  Lees dit boek onli­ne
NL: “Meer Zicht op Sat­thi­pat­t­ha­na”

7. Meditation – Ajahn Chah

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Dit juweel­tje van ver­za­mel­de lerin­gen van Ajahn Chah is weder­om een mooie tegen­han­ger tot de voor­gaan­de the­o­re­ti­sche wer­ken. Het vindt zijn plek hier in de lijst omdat het voor­al leuk is om te lezen als je al wat meer hebt geme­di­teerd en mis­schien zelfs al eens een retrai­te hebt gedan.

Dan zal de inhoud name­lijk nog veel meer tot de ver­beel­ding spre­ken. Wat ons betreft een boek met inzich­ten waar je nadien nog vele medi­ta­ties en retrai­tes pro­fijt van kunt heb­ben.

Een abso­lu­te aan­ra­der!

- “Dit spe­ci­fie­ke boek is niet onli­ne beschik­baar, maar lees bij­voor­beeld Cla­ri­ty of Insight om een idee te krij­gen over de stijl.

8. Mind Overcomming its Cankers – Acharya Buddhrakkhita

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Ook dit boek is een moge­lijk iets min­der bekend juweel­tje van uit­ge­ve­rij BPS. Acha­rya Bud­dha­rak­khi­ta belicht van­uit ver­schil­len­de hoe­ken de onheil­za­me bewust­zijns­toe­stan­den waar­in wij vrij­wel con­ti­nu ver­zeild weten te raken en geeft tast­ba­re hand­vat­ten om hier­mee om te gaan.

Het is een boek om te lezen en her­le­zen.

-  Lees dit boek onli­ne

9. In the Buddha’s Words – Bhikkhu Bodhi

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Nu zijn we aan­ge­ko­men bij dit twee­de werk van Bhik­khu Bodhi, die bekend staat om zijn zeer goe­de ver­ta­lin­gen uit het Pali, de taal waar­in de oor­spron­ke­lij­ke tek­sten bewaard zijn geble­ven. Het is een ver­za­me­ling van sutta’s gerang­schikt in tien the­ma­ti­sche hoofd­stuk­ken.

In dit werk wor­den niet slechts cita­ten gege­ven, maar steeds de gehe­le sut­ta met uit­leg.

Het werk geeft een mooi over­zicht van reik­wijd­te van de sutta’s en biedt daar­mee nog meer zicht op hoe de woor­den van de Boed­dha door de eeu­wen heen zijn door­ge­ge­ven.

10. Life of the Buddha – Bhikkhu Nanamoli

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Dit werk is een ‘Bio­gra­fie’ over de Boed­dha geschre­ven door Bhik­khu Nanam­o­li. Bhik­khu Nanam­o­li gebruikt enkel oor­spron­ke­lij­ke tek­sten uit de Pali Canon om het leven van de Boed­dha te beschrij­ven.

Hier wordt niet de gang­ba­re legen­de geschre­ven, maar enkel dat wat daad­wer­ke­lijk in de sut­tas en de vinaya (de mand met mon­niks­re­gels en ver­ha­len omtrent deze regels) bewaard is geble­ven.

Met dit werk kan de lezer ook ken­nis nemen van de gro­te dis­ci­pe­len van de Boed­dha en de tijd en omge­ving waar­in hij heeft geleefd. Wat ons betreft de bes­te ‘bio­gra­fie’.

-  Lees dit boek onli­ne

11. Just Seeing – Cynthia Thatcher

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Dit boek is een intro­duc­tie tot het gedach­ten­goed, of beter de manier van den­ken van de Abhi­d­ham­ma, de leer over de ultie­me wer­ke­lijk­heid. Cyn­thia That­cher, zelf leraar en leer­ling van Maha­si Saya­daw geeft in dit werk uit­leg over de manier waar­op de Abhi­d­ham­ma naar het bewustzijns-proces kijkt.

Het is een mooie opstap voor die­ge­nen die later in deze lijst meer ken­nis van de Abhi­d­ham­ma tot zich wil­len nemen omdat een gevoel van de wer­king van het pro­ces het dro­ge the­o­re­ti­sche kader van de Abhi­d­ham­ma wat meer leven in blaast.

12. Abhidhamma in Daily Life – Nina van Gorkum

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Dit is een echt Abhi­d­ham­ma stu­die­boek, com­pleet met vra­gen aan het ein­de van elk hoofd­stuk om te toet­sen of de inhoud werd begre­pen.

Toch is het niet een ter­gend droog werk. Nina van Gor­kum weet de inhoud toe­gan­ke­lijk te hou­den en toch de diep­te in te gaan.

De kunst bij het lezen van dit boek, net als bij de mees­te the­o­re­ti­sche wer­ken bestaat erin de gele­zen infor­ma­tie te toet­sen aan de dage­lijk­se erva­rin­gen, zowel tij­dens als naast de medi­ta­tie.

-  Lees dit boek onli­ne
NL: “Abhi­d­ham­ma in het Dage­lijks Leven”

13. Abhidhamma studies – Nyanaponika Mahathera

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Nyanapo­n­i­ka Maha­the­ra is de direc­te voor­gan­ger van Bhik­khu Bodhi en doet niet onder voor de laat­ste als het gaat om inzicht in de die­pe lagen van de Pali Canon. Dit is een wer­ke­lijk feno­me­naal werk waar­in het eer­ste heil­za­me cit­ta (bewust­zijns­mo­ment) uit het eer­ste boek uit de Abhi­d­ham­ma wordt toe­ge­licht.

Voor die­ge­nen die al over eni­ge ken­nis en erva­ring beschik­ken kan het con­fron­te­rend zijn om vast te stel­len hoe­veel meer wijs­heid uit de Pali Canon gehaald kan wor­den dan in eer­ste instan­tie moge­lijk lijkt. Wij advi­se­ren het boek te lezen als men al eni­ge ken­nis over het Boed­dhis­me, met name de Abhi­d­ham­ma, heeft opge­daan zodat men er in vol­le mate van kan genie­ten.

Voor wie niet kan wach­ten en het eer­der wil lezen, lees het dan voor­al een paar jaar later nog eens! Alleen al de intro­duc­tie is het her­haal­de­lijk her­le­zen meer dan waard.

- Lees dit boek onli­ne

14. The Requisites of Enlightenment – Ledi Sayadaw

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Ledi Saya­daw is een van de groot­ste The­ra­va­da mon­ni­ken van de vori­ge eeuw, geroemd om zowel zijn enor­me ken­nis als beoe­fe­ning. Hij was een van de eer­ste Bir­me­se mon­ni­ken die ervan over­tuigd was dat het berei­ken van ver­lich­ting ook van­daag de dag nog moge­lijk is en staat aan de voet van de moder­ne Vipas­sa­na medi­ta­tie voor zowel leken als mon­ni­ken.

Dit werk is niet geschikt voor de ‘fain­thear­ted’. Dit werk vraagt moed. Niet zo zeer van­we­ge de zeker aan­we­zi­ge enor­me infor­ma­tie­dicht­heid van het rela­tief kor­te werk, maar voor­al van­we­ge de kei­har­de toon van Ledi Saya­daw waar een enor­me ener­gie van­uit gaat.

Meer nog dan de inhoud is het deze ener­gie die het werk die het een plaats in deze lijst geeft. Er is wer­ke­lijk geen ont­snap­pen aan, nu is de kans om te beoe­fe­nen, nu moet je aan de bak. Punt.

- Lees dit boek onli­ne

15. A Comprehensive Manual of Abhidhamma – Bhikkhu Bodhi

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

We zijn aan­ge­ko­men bij het eer­ste boed­dhis­ti­sche stan­daard­werk in deze lijst, een ver­ta­ling van Bhik­khu Bodhi voor­zien van kor­te uit­leg van de Abhi­d­ham­mat­t­ha Sangaha van Acha­riya Anurud­dha.

Het betreft een samen­vat­ting van de zeven boe­ken van de Abhi­d­ham­ma geschre­ven omstreeks de 11de a 12de eeuw. Van­daag de dag geldt dit als stan­daard begin voor het bestu­de­ren van de Abdhi­d­ham­ma.

Dit is een door Ahba goed­ge­keur­de ver­ta­ling en beli­chaamt vol­gens hem pre­cies de juis­te hoe­veel­heid ken­nis die bruik­baar is voor de medi­ta­tie.

- Lees dit boek onli­ne
NL: “Com­pen­di­um van de Abhi­d­ham­ma (Abhi­d­ham­mat­t­ha Sangaha)”

16. The Path of Purification (Visuddhimagga) – vert. Bhikkhu Nanamoli

16 Aanbevolen Boeken over Boeddhisme en Meditatie

Het twee­de stan­daard werk in deze lijst en tevens het laat­ste boek dat wij zul­len advi­se­ren is Bhik­khu Nanamoli’s ver­ta­ling van de Visud­dhimag­ga van Bud­dha­g­ho­sa.

De Visud­dhimag­ga is een epi­sche samen­vat­ting van de hele boed­dhis­ti­sche leer in drie hoofd­stuk­ken, te weten mora­li­teit, con­cen­tra­tie en wijs­heid. Ahba heeft wel eens gezegd dat het lezen van de Visud­dhimag­ga heel erg goed is.

Dat komt omdat de essen­tie uit de Pali canon in (soms ter­gend) detail uit­een wordt gezet. Het is wel een gro­ten­deels droog werk, wij advi­se­ren dan ook niet om dit boek even voor het sla­pen­gaan te lezen, behal­ve als je moei­te hebt met in slaap val­len.

- Lees dit boek onli­ne

Terug naar de Blog